Z okazji 91. rocznicy wybuchu I powstania śląskiego uczczono dziś pamięć walczących o polskość Śląska. Skromna uroczystość rozpoczęła się punktualnie o godz. 14:00. Pod pomnikiem na placu przed wejściem głównym do Kopalni "Mysłowice" złożono kwiaty ku czci poległych podczas tamtego tragicznego dnia.

W uroczystości wzięli udział zastępca prezydenta Mysłowic Edmund Sawicki, przedstawiciele Urzędu Miasta - naczelnik Wydziału Kultury i Sportu Jolanta Tucharz, naczelnik Wydziału Promocji Małgorzata Jędrzejczyk, dyrekcja kopalni Mysłowice-Wesoła oraz przedstawiciele związków zawodowych.

91. rocznica I Powstania Śląskiego, fot. Tomasz Kusiak, m-ce24.pl

Pierwsze powstanie śląskie było spontanicznym zrywem, nie poprzedzonym żadnymi przygotowaniami. Wybuchło 16 sierpnia 1919 roku, po kilku dniach zostało stłumione przez oddziały niemieckiego Grenzschutzu. Przygotowało jednak grunt do następnych powstań w kolejnych latach.

Wydarzenie to do dziś budzi wiele kontrowersji. Jedni upatrują w nim bohaterską walkę o wolność narodową, inni wojnę domową. Warto jednak przypomnieć co tak naprawdę wtedy się stało.

Wydarzenia w Mysłowicach były bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania

Dokładnie w sobotę 16 sierpnia 1919 roku wybuchło pierwsze Powstanie Śląskie, którego przyczyną był niekorzystny dla polskich Ślązaków fakt nie włączenia po I Wojnie Światowej Górnego Śląska w granice odzyskującej państwowość Polski.

Iskrą zapalną wybuchu powstania była masakra polskich górników na placu kopalni "Mysłowice". Przed bramą kopalni "Mysłowice" wówczas zebrało się około 3 tys. śląskich robotników z żonami i dziećmi w celu podjęcia wynagrodzenia za pracę.

Niemiecka dyrekcja przesuwała termin wypłaty. Gdy robotnicy zażądali wypłaty zarobku, doszło do najgorszego. Wzburzony długim oczekiwaniem tłum wtargnął na podwórze kopalni w związku z czym oddział Grenzschutzu otworzył ogień. Ginie 7 górników, 2 kobiety i 13-letni chłopiec. Liczby rannych nie udało się ustalić. Masakra wywołała ogromny szok i zradykalizowała nastroje polskiej ludności na Górnym Śląsku.

Na czele powstańców niezadowolonych z terroru i niemieckich represji stanął śląski działacz polityczny Alfons Zgrzebniok, który wraz ze swoim sztabem przebywał w Sosnowcu. Walki objęły powiaty: katowicki, lubliniecki, pszczyński, rybnicki, tarnogórski oraz część raciborskiego.

Warto zaznaczyć, że Ślązacy oczekiwali poparcia polskiego rządu dla tego powstania. Jednak zaangażowanie militarne w wojnę z Rosją radziecką na wschodzie Polski, uniemożliwiło rządowi wsparcie powstańców.

Za kilka dni przypada również okrągła 90. rocznica wybuchu II Powstania Śląskiego, które rozpoczęło się w nocy z 19 na 20 sierpnia 1920 roku, a zakończyło 25 sierpnia. Niekorzystny dla Polaków wynik plebiscytu, podczas którego niemal 60% ludności opowiedziało się za przynależności Górnego Śląska do Niemiec, był przyczynkiem do wybuchu trzeciego powstania, które rozgorzało z 2 na 3 maja 1921 roku i było największym zrywem powstańczym na Górnym Śląsku w XX wieku.

Dopiero po trzecim powstaniu i plebiscycie dotyczącym przynależności państwowej część Górnego Śląska wraz z Mysłowicami została w 1922 roku włączona do Polski.

Kiedy po raz pierwszy od wielu wieków Mysłowice przestały być miastem granicznym, miasto straciło wiele korzyści ze swojego położenia, w związku z czym czyniono starania na stworzenie nowych źródeł zysków. Polski Sejm zatwierdził budowę w Mysłowicach największego w kraju portu rzecznego na Przemszy, jednak obejmujący całą ówczesną Europę kryzys gospodarczy i zbliżająca się II Wojna Światowa przerwała prace nad realizacją tych ambitnych planów.

Zapomniane rocznice Powstań Śląskich

Po raz kolejny kuleje i to w stopniu poważnym, rola promocji wydarzeń powstańczych tak na poziomie miasta jak i województwa. Może za wzór należy podać przykład promocji Powstania Warszawskiego, albo bardzo dobrą oprawę obchodów Powstania Wielkopolskiego, które odbyły się na przełomie roku.

A oto uwagi Stowarzyszenia Mieszkańców Mysłowic, którego członkom nasunęły się tuż po uroczystościach 90. rocznicy I Powstania Śląskiego w 2009 roku, uwagi wciąż aktualne:

- Efekt braku informacji był widoczny na kazdym kroku: jak na 90 rocznicę, brak mediów ogólnopolskich, brak zaproszonych przedstawicieli województwa, etc. A większość tych prac to jest praca tzw. bezkosztowa - polega na odpowiedniej informacji. Jedyna wzmianka o uroczystościach ukazała się w wydaniu TVP3 - "Aktualnościach". Rezultat jest taki jak zawsze - czyn powstańczy znany jest w zasadzie i to raczej słabo tylko na Górnym Śląsku, nie wychodząc poza obszar lokalny.

Dalszy brak jakiejkolwiek inicjatywy, stagnacja w sferze promocji jest bardzo krótkowzroczną polityką, która może już wkrótce przykro się zemścić.